Afad Kurbanov’un Hayat Yolu

Adı daha sonra resmi belgelerde “Afad” şeklinde geçecek olan Alıfuad Muhammed oğlu Kurbanov, 1929 yılı Ocak ayının 10’da Batı Azerbaycan’ın Kalinino vilayetinin Kızıl Şafak köyünde (eski adı Cuci köyü) yüksek rütbeli bir askerin oğlu olarak doğmuştur. Dünyaya ilk kez Cuci köyünden bakan bu çocuk Azerbaycan denen koca bir ülkenin, daha sonra da tüm Türk Dünyasının büyük bir bilim adamına dönüşmüştür.

 

Afad Kurbanov’a “Alıfuad” adını dedesi Alı vermiş, bu adla dostu ve silah arkadaşı Fuad’la kendisi arasındaki gönül bağını ifade etmek istemiştir. Daha sonra “Alıfuad” adı konuşmada “Afad” şeklini almış, resmi belgelere de bu şekilde işlenerek geleceğin büyük bilim adamının “Afad Kurbanov” olarak tanınmasıyla sonuçlanmıştır.

Devamını oku...

Ön Söz

En uzun ömür kendilerinden sonra silinmeyen izler bırakan ve anılarda canlı kalan büyük insanların ömrüdür. Onlar ki bu dünyaya veda ettikten sonra da kendilerini minnetle anacak olan kuşakların hafızasında yaşar, hayırlı amelleri ve meziyetleriyle çok kişinin örnek belleyeceği bir model oluştururlar.


Hafızalarda silinmeyen izler bırakan büyük dil bilimci, ünlü Türkolog, anadilimizin koruyucusu, gerçek ve örnek bir vatandaş, toplumsal alanda mücadeleleriyle öne çıkan Profesör Afad Muhammed oğlu Kurbanov da o büyük insanlardan biriydi.


Ulusal ve uluslararası Bilim Akademileri azası, dünyanın pek çok lengüistik ve onomastik kurumunun asli ya da şeref üyesi, Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi azası, “Emektar Bilim Adamı” onursal unvanı ve “Devlet Ödülü” sahibi, filoloji doktoru Profesör Afad Kurbanov yıllar boyu olanca gücünü ve enerjisini dilimizin kapsamlı bir şekilde tetkikine ve tanıtılmasına, bilim ve pedagoji alanlarında uzman kişilerin, bilim adamlarının yetiştirilmesine harcamıştır. Afad Kurbanov’un yaşamına dikkat edince, gözümüzün önünde yetenekli bir dil bilimci, fedakar bir öğretim üyesi ve kelimenin tam anlamıyla bilge bir kişilik canlanmaktadır. Afad Kurbanov ortaokul öğretmenliğinden Bilimler Akademisi azalığına uzanan şerefli bir yaşam çizgisine sahip olmuş, gelecek kuşaklar için örnek teşkil edecek kadar değerli ve anlamlı bir hayat yaşamıştır.


Bilimsel tefekkürle en doğal insani duyguların hayranlık uyandıran sentezi büyük entelekt sahibi ve özverili bir bilim adamı olan Afad Kurbanov’un şahsında belirmiş bulunuyordu. Samimiyet, doğallık, çevresindekilere özenli yaklaşım, açık sözlülük, titizlik ve prensip sahibi olmak Afad Kurbanov’un kişiliğinin mütemmim cüzleriydi. Afad Kurbanov bir bilim adamı olarak kendini kanıtlamış ve diğerlerinden olumlu anlamda farklılaşmayı başarmış olan bir insandı. Her daim yeni arayışlar ve aksiyonlar içinde, bilimsel tefekkür ve düşünceler dünyasında bulunan Afad Kurbanov hayatının sonuna kadar bilimin ve bilim adamlığının zirvelerinde dolaşmıştır.


Dil biliminde birtakım şubelerin temelini atan ve bir filoloji okulunun kurucusu olan Afad Kurbanov velut bir bilim adamı olmuştur. Afad Kurbanov geniş bir ilgi alanına ve kapsamlı bir tetkik sahasına sahip bulunmuştur. Azeri dil biliminde Afad Kurbanov’un eğilmemiş olduğu ve görüş belirtmediği bir şube bulunmamaktadır. Afad Kurbanov’un geniş bir konu yelpazesine sahip olan eserleri bilimselliği ve profesyonelliğiyle dikkati çekmekte ve müellifinin derin ve isabetli bilimsel tefekkürüne işaret etmektedir. Afad Kurbanov Türkoloji, Azeri dil bilimi ve genel filoloji alanlarında yayınlattığı 70’ten fazla araştırma, monografi ve ders kitabının, yaklaşık 500 bilimsel makalenin müellifidir. Bu çalışmalardan bazıları çeşitli ödüllerle onurlandırılmış, bazıları ise yurtdışında, o sıradan Rusya’da ve Türkiye’de yayınlanmıştır. Afad Kurbanov’un Genel Dil Bilimi (2 cilt), Muasır Azeri Edebi Dili, Azericenin Onomastiği ve diğer kitapları hem ulusal, hem de uluslararası filoloji hazinesinin en değerli ve mükemmel mücevherleri arasındadır.


Afad Kurbanov, eserlerine göre devletçe onurlandırılan çok az dil bilimcimizden biridir. Bilim adamı Azericenin Onomastiği adlı monografisi nedeniyle “Devlet Ödülü”nü almıştır.
Afad Kurbanov büyük yetenek sahibi bir bilim adamı ve profesyonel bir pedagog olmanın ötesinde, hem de toplumsal çalışmalarda aktif olan ve örgütleme başarısıyla öne çıkan bir kişilikti. İşgal ettiği çeşitli görevler sırasında bu başarısını büyük ölçüde sergileyebilmiş, 1990-1995 yıllarında ise toplumsal çalışmalarına halkımız ve devletimizce verilen önemin bir göstergesi olarak Azerbaycan Parlamentosu’na milletvekili olarak seçilmiştir.


Kendisini tanımış olanlar Afad Kurbanov’u ağırbaşlı bir bilge, kibar ve aydın bir şahıs olarak anıyorlar. Afad Kurbanov bizim için de, gelecek kuşaklar için de örnek alınacak bir kişilikti.
Afad Kurbanov’un Azeri dil biliminin gelişimi için sarf ettiği gayret, verdiği değerli eserler, kurucusu olduğu Azeri onomastiği okulu, hazırladığı Latin harfli alfabe ve hem bilim, hem de pedagoji alanında yetiştirmiş olduğu uzmanlar hiçbir karşılık beklemeden halkına yapmış olduğu hizmetlerin, gerçek vatandaş duyarlığının ve özverili bir bilim adamı kişiliğinin parlak göstergesidir. Afad Kurbanov, Azeri dil biliminin tarihinde en şerefli yerlerden birini işgal etmektedir.