Azerbaycan Devlet Pedagoji Enstitüsü’nün Yeniden Yapılandırılmasında Afad Kurbanov’un Rolü

Afad Kurbanov’un 80 yıllık yaşamının 60 yılı Azerbaycan Devlet Pedagoji Üniversitesi ile sıkı bir şekilde ilişkilidir. Afad Kurbanov bu üniversitede öğrencilikten rektörlüğe uzanan onurlu bir yol kat etmiştir. Afad Kurbanov Azerbaycan Devlet Pedagoji Üniversitesi’nde öğrenci, lisansüstü öğrencisi, asistan, öğretim görevlisi, doçent, profesör, dekan yardımcısı, dekan (13 yıl), kürsü başkanı (30 yıl), rektör (9 yıl) olmuş, bu görevlerin dışında Filoloji Bilimleri Tez Komitesi ile Pedagoji Bilimleri Tez Komitesi başkanlıklarını yürütmüştür.


Azeri Dil Bilimi kürsüsünün başkanı olduğu 30 yıl zarfında Afad Kurbanov’un zihni her daim alanının en öncelikli problemlerine çözüm arayışıyla meşgul bulunmuştur. Afad Kurbanov bir bilim adamı olarak bireysel ve orijinal yönleriyle kendini kanıtlamış, öte yandan deneyimli bir pedagog olarak çevresi için hep örnek alınacak biri mesabesinde bulunmuş ve etrafındaki kişiler üzerinde olumlu ve kuvvetli bir etki gücüne sahip olmuştur. Afad Kurbanov, başkanı olduğu kürsünün bilimsel potansiyelini arttırmaya ve araştırmaları çağdaş bilimsel standartlar düzeyine ulaştırmaya muvaffak olmuştur. 1986 yılında aynı kürsüye bağlı olarak Azerbaycan’ın bilim hayatında ilk kez Onomastik Merkezi kurulmuş ve daha sonra aynı merkez bir bilim ve araştırma laboratuarına dönüştürülmüştür. Afad Kurbanov’un başkanı olduğu Azeri Dil Bilimi kürsüsünün 8 öğretim görevlisinin 10 yıl zarfında doktoralarını tamamlayarak “Filoloji Bilimleri Doktoru” olması ve “Profesör” akademik unvanı alması da önemli bir göstergedir.


Filoloji Fakültesi dekanı görevini yürüttüğü süre zarfında Afad Kurbanov eğitim alanında üstün örgütleme yeteneği sergilemiş, fakültenin müteaddit defalar plaketlerle ödüllendirilmesine ve “Geçici Kızıl Bayrak” ödülünü almasına neden olmuştur.


Azerbaycan Devlet Pedagoji Üniversitesi rektörü ve Azerbaycan Yükseköğretim Kurumları Rektörler Konseyi Başkanlık Kurulu azası olduğu dönemde Afad Kurbanov pedagoji alanında yükseköğrenimin gelişimine büyük özen göstermiş, bu gelişmeye pratik olarak büyük katkılarda bulunmakla beraber, Azerbaycan’da pedagoji alanında yükseköğrenimin birçok karakteristik teorik problemini de açıklığa kavuşturmuştur.


Afad Kurbanov’un yöneticiliği döneminde Azerbaycan Devlet Pedagoji Üniversitesi (daha önce Azerbaycan Devlet Pedagoji Enstitüsü) büsbütün yenilenmiş, üniversite bünyesinde yeni kürsüler ve fakülteler açılmış, eğitim düzeyi arttırılmış, Afad Kurbanov’un başkanlığını yaptığı Filoloji Bilimleri Tez Komitesi ve Pedagoji Bilimleri Tez Komitesi’nin çalışmaları yeni bir nitelik kazanmış, üniversitenin çok katlı eğitim binaları yapılmış, üniversite yurtları esaslı bir onarım görmüştür. Aynı dönemde Azerbaycan Devlet Pedagoji Üniversitesi yalnız Azerbaycan çapında değil, tüm SSCB çapında en ileri eğitim kurumlarından birine dönüşmüştür.


1982 yılında Milli Önder Haydar Aliyev Azerbaycan Devlet Pedagoji Enstitüsü’nü ziyaret etmiş ve Afad Kurbanov’un bu yükseköğretim kurumunda yaptığı çalışmaları takdir ederek Enstitü’yü Azerbaycan SSC Yüksek Konseyi (Parlamentosu) Başkanlık Kurulu’nun Onur Belgesi ile onurlandırmış ve Enstitü Emek Kızıl Bayrağı’na Nişan takmıştır.


Afad Kurbanov’un askerlik alanında milli personelin yetiştirilmesi amacıyla başlattığı girişim Milli Önder Haydar Aliyev tarafından desteklenmiş ve 1980’li yıllarda Kafkasya’da ilk, SSCB çapında ise dördüncü olmak üzere Askeri Fakülte kurulmuştur. Afad Kurbanov’un rektörlük görevini yürüttüğü sürede bu fakültenin verimli bir şekilde çalışmasına büyük özen gösterilmiş, teknik araç ve gereç ihtiyacı tamamen karşılanmış ve Azerbaycan tarihinde ilk kez olarak bu fakültenin 150 mezunu askeri rütbe almıştır.


Yaklaşan tehlikeyi önceden sezmişçesine Afad Kurbanov, Azeri halkının saldırıya karşı hazırlıklı olması için elinden geleni yapmaya çalışmıştır. Zaman, Afad Kurbanov’un bu alandaki hizmetlerinin boyutlarını daha net bir şekilde ortaya koymuştur. Yukarıda bahsi geçen fakültenin mezunları Karabağ savaşında kanları ve canlarıyla mücadele etmiş ve onlardan bazıları Milli Kahraman adını almıştır.


Afad Kurbanov’un çevresini hayrete düşüren bir verimlilikle çalışması, bilimsel ve pedagoji çalışmaları toplumsal işler, örgütleme ve yönetme yetenekleriyle uyumlu bir şekilde yürütme becerisi fevkalade bir vaka olarak değerlendirilir.